Als je rouwt, het schurende, pijnlijke en bodemloze ervan kunt voelen en het beangstigende ervan ervaart, schieten woorden vaak te kort. Voor jezelf in eerste instantie. En daarnaast, hoe leg je het uit aan de mensen om je heen (als je dat al zou willen)?

In de periode dat ik voor het eerst in mijn leven het gure gevoel van rouw zo scherp voelde, wist ik niet wat mij overkwam. Ik had het wonderlijke (of wrange?) geluk dat ik een goed vriendin had die mij begreep omdat zij twee jaar eerder haar partner was verloren. Daardoor konden wij in stilte en met weinig woorden blijven 'praten'. Verlies schept dan een band: een verbinding die je herkent zodra je rouw hebt leren kennen (o yeah!)

Toch bleef ik zoeken naar woorden.
In duistere tijden adviseerde een goede vriend mij om te gaan schrijven. Ook dat hielp. Zelf woorden geven aan dit onpeilbare, aan de liefde die ik voelde maar geen richting kon geven, aan het verdriet wat zwarte gaten boorde in mijn ziel. Voor mij creëerde deze woordenstroom wat afstand tot wat ik meemaakte en de zwaarte in mij vond een weg naar buiten, wat het iets lichter maakte.

En ik las.
Veel over het rouwproces zelf, om het te leren begrijpen. Maar die woorden zelf betekenden niets voor mij.
Totdat ik de boeken tegenkwam van Babet te Winkel van Verlieskunst: het Rouwwoordenboek. Daarin vond ik woorden als losraken, tussenruimte en toekomst-rouw. Ze schreef later Zien in het Donker, met als ondertitiel 'een nieuwe taal voor rouw' (waarin de woorden uit het eerdere Rouwwoordenboek zijn opgenomen).

De woorden in dit fantastische en rijke boek zijn woorden die ik niet eerder tegenkwam maar wèl herkende. Haar woorden geven haarscherp uiting aan ervaringen, gevoelens en emoties rond rouw. Aan het verlies zelf en het hele verhaal eromheen. Want het is niet alleen de dood van een dierbare die je hebt te dragen, het is een opnieuw vormgeven van je leven. Het is óók verlies van een verleden wat je niet meer kunt delen en een toekomst samen die er niet meer is. Alles spat uit elkaar als een luchtbel en je kunt je alleen maar afvragen: en nu dan?
Dit boek geeft woorden aan precies dát waar woorden soms zo moeilijk voor te vinden zijn.

Inmiddels schrijf ik zelf. Samen met Lilian Kluivers werk ik aan het boek over Do-In en rouw. Over de beweging bij verlies. We schrijven het zonder haast en het wordt prachtig.

'Losraken' De passieve kant van loslaten. Het deel waar je geen controle over hebt.
'Tussenruimte' Er is geen 'normaal leven' meer om naar terug te keren. Het nieuwe leven is er nog niet. Er is geen terug, noch een vooruit.
'Toekomst-rouw' Rouw om iets wat er nooit zal komen.
Uit 'Zien in het donker' van Babet te Winkel